Podłoża i dodatki

Torf to naturalny produkt powstały z rozkładu mchu torfowca (Sphagnum) i jest głównym składnikiem podłoża dla roślin owadożernych. W hodowli stosuje się torf wysoki, sphagnowy, kwaśny (pH 3-4,5), bez żadnych dodatków ani nawozów. Dobry torf powinien być słabo rozłożony, mieć luźną, włóknistą strukturę i brązowy kolor. Czysty torf ma bardzo wysoką pojemność wodną, dzięki czemu podłoże jest przez długi czas bardzo mokre. Nie wolno go jednak zbyt mocno przesuszać torfu, gdyż ciężko ponownie nasączyć go wodą. Torf najczęściej stosuje się z innymi dodatkami, poprawiającymi drenaż i napowietrzenie podłoża oraz zapobiegającymi zbrylaniu się.

Mech torfowiec (sphagnum) to doskonałe podłoże dla roślin, o wiele bardziej przepuszczalne niż torf. Bardzo dobrze chłonie wodę i utrzymuje wilgotność, jednocześnie nie dopuszczając do przelania rośliny. Najczęściej stosuje się go w dwóch postaciach:

• torfowiec żywy, zielony - stosowany przy hodowli w terrarium, gdyż sam lepiej rośnie w podwyższonej wilgotności. Sadzi się w nim wyższe rośliny (np. dzbaneczniki, heliamfory), których mech nie zarośnie i nie pozbawi dostępu światła. Jest dość drogi i stosunkowo trudny do nabycia, lecz wygląda niezwykle dekoracyjnie.
• torfowiec suszony - określany czasem jako LFS (long fiber sphagnum), właściwościami niczym nie różni się od żywego. Nie rośnie, więc można go stosować np. do mniejszych pływaczy lub do ukorzeniania sadzonek. Jest dostępny w sprzedaży zwykle w postaci sprasowanych kostek, które należy namoczyć wodą. Występuje także w postaci zmielonej lub luźnej.

Uwaga: wszystkie gatunki torfowców w Polsce są pod ochroną!

Nepenthes albomarginata posadzony w żywym torfowcu
Suszony torfowiec

Keramzyt to lekki, porowaty materiał, o ciemnoszarej lub brązowej barwie, w postaci kulek o różnej wielkości (frakcji). Jest produkowany z łatwo pęczniejących glin ilastych, poddanych obróbce termicznej. Drobny keramzyt używany jest jako składnik podłoża, który spulchnia i napowietrza glebę. Grubszy keramzyt o większej średnicy stosuje się do podwyższenia wilgotności. Wysypuje się jedną lub dwie warstwy do kuwety lub na dno terrarium i zalewa częściowo (od 1/3 do połowy) wodą. Keramzyt w pewnym stopniu chłonie wodę i dzięki porowatej strukturze zwiększa powierzchnię parowania. Ważne, żeby nie zalewać keramzytu całkowicie. Ma on jedynie podsiąkać wodą i odparowywać ją jak największą swoją powierzchnią. Niektóre odmiany keramzytu mogą nieznacznie podnieść pH wody.

Keramzyt o frakcji 2-4 mm
Keramzyt o frakcji 5-8 mm
Keramzyt o frakcji 10-20 mm
Keramzyt zalany wodą

Perlit (agroperlit) to lekki, porowaty materiał, barwy białej do szarej, w postaci granulek o nieregularnej powierzchni i strukturze gąbki mineralnej. Jest produktem pochodzenia mineralnego, wytwarzanym ze zmielonych wulkanicznych glinokrzemianów poddanych obróbce termicznej. Zapewnia dobry drenaż, napowietrza i spulchnia glebę oraz czyni ją lżejszą. Przyczynia się też do szybszego wzrostu korzeni ułatwiając im oddychanie. W pewnym stopniu magazynuje też wodę. Ma neutralne pH.

Agroperlit o frakcji 2-6 mm
Struktura agroperlitu

Wermikulit to lekki, biało-brązowy, błyszczący granulat, o unikalnej harmonijkowej budowie. Jest materiałem krzemianowym zaliczanym do grupy mik (łyszczyków). Poddany obróbce termicznej oddaje wodę zgromadzoną między płytkami i przyjmuje spęczniałą formę. Cechuje go wysoka pojemność wodna, dzięki czemu doskonale utrzymuje wilgotność w podłożu. Z czasem jednak zmienia się w błoto i trzeba go wymienić. Używany często jako składnik podłoża dla tłustoszy. Ma pH od neutralnego do lekko zasadowego (ok. 6,0-9,0).

Wermikulit o frakcji 2-3 mm
Struktura wermikulitu

Gruboziarnisty kwarcowy piasek (o frakcji 0,5-2 mm) zapobiega zbrylaniu i zbijaniu się gleby oraz poprawia jej drenaż i stabilność. Ze względu na możliwą obecność soli nie zaleca się używania piasku budowlanego. W żadnym wypadku nie wolno używać też piasku plażowego. Wskazany jest piasek przeznaczony do ogrodnictwa lub akwarystyki. Przed użyciem można dodatkowo piasek wypłukać i/lub wyprażyć w piekarniku w temperaturze 150-200°C.

Piasek kwarcowy o frakcji 0,8-2 mm

Pumeks to naturalna wulkaniczna skała magmowa, utworzona ze spienionej lawy, która krzepnąc tworzy jasnobrązowy, lekki, porowaty materiał pozbawiony organicznych zanieczyszczeń. Dostępna jest w postaci nieregularnych granulek. Dzięki wysokiej porowatości wchłania dość duże ilości wody, napowietrza glebę i zapewnia korzeniom dostęp do tlenu. Posiada podobne właściwości jak perlit, jednak jest od niego dużo cięższy, dzięki czemu może być przydatny w przypadku roślin rosnących w małych, niestabilnych doniczkach. Waga ok. 0,65-0,85g/cm3, po nasyceniu wodą ok. 0,95-1,1 g/cm3, wchłanianie wody ok. 30-80%, współczynnik pH: 7-8,5 (neutralny).

Pumeks o frakcji 2-4 mm

Materiał o podobnych właściwościach do pumeksu, lecz chłonący mniej wody. Nadaje się jako dodatek dla roślin wymagających szybciej przesychającego, przepuszczalnego podłoża z mniejszym zapasem wody (np. tłustosze). Waga ok. 0,9-1,25 g/cm3, po nasyceniu wodą ok. 1,2-1,4 g/cm3, wchłanianie wody ok. 10-20%, współczynnik pH: 7-8 (neutralny).

Lawa o frakcji 2-4 mm

Produkt organiczny, wytwarzany podczas przerobu skorup orzechów palm kokosowych. Posiada znaczną pojemność wodną i dużą porowatość. W przeciwieństwie do torfu nie "osiada", ma doskonałe właściwości powietrzno-wodne, i łatwiej niż torf ponownie nasiąka wodą. W sprzedaży występuje w postaci sprasowanych kostek, które należy namoczyć wodą. Ma neutralne pH (6,0-6,5), dlatego nie nadaje się do roślin wymagających bardzo kwaśnego podłoża, ale może z powodzeniem służyć za składnik podłoża dla dzbaneczników.

W hodowli owadożerów, zwłaszcza dzbaneczników, używa się także zwykłej gąbki pociętej w kawałki wielkości ok. 1 cm oraz drobno pokruszonego styropianu. Oba materiały bardzo dobrze spulchniają i napowietrzają podłoże, nie dopuszczając do jego zbijania. Dodatkowo gąbka dobrze magazynuje wodę. Można także stosować domieszki włókna kokosowego lub węgla drzewnego.

Przykład gotowego podłoża dla dzbaneczników
(torf + suszony torfowiec + gąbka + styropian)

Przykład gotowego podłoża dla tłustoszy z przewagą składników mineralnych
(perlit, wermikulit, lawa, piasek, pumeks, keramzyt z niewielką ilością torfu)