Strona główna

Zapylanie i wysiew nasion
muchołówki amerykańskiej

(Dionaea muscipula)



Wstęp

Muchołówki kwitną i wytwarzają nasiona raz w roku, po zimowym spoczynku, zwykle od maja do połowy czerwca. W przypadku roślin zimowanych i wybudzanych w domu okres kwitnięcia może zacząć się wcześniej. Pęd kwiatowy wyrasta ze środka rozety i rozwija się w ciągu kilku tygodni formując na szczycie kępkę kilku-kilkunastu pąków. Kwiaty zakwitają pojedynczo lub po kilka jednocześnie.

Uwaga: kwitnienie kosztuje roślinę wiele energii. Do kwitnienia dopuszczamy tylko dojrzałe i zdrowe rośliny. Jeśli muchołówka źle zniosła zimowanie, jest w słabej kondycji, chora lub świeżo przesadzona bezpieczniej będzie nie pozwolić jej kwitnąć. Dodatkowy wysiłek dla takich roślin oznacza jeszcze większe osłabienie, a nawet śmierć. Ucinamy wtedy pęd kwiatowy, gdy osiągnie 3-5 cm i przeznaczamy go na sadzonki.

Zapylanie

W przypadku muchołówek wskazane jest zapylenie krzyżowe, czyli kwiat jednej rośliny zapylamy pyłkiem pochodzącym od innego, genetycznie odmiennego osobnika. W naturze przed samozapyleniem roślinę chroni mechanizm zwany przedprątnością (protandria). Oznacza to, że pręciki dojrzewają wcześniej niż słupki, więc pylniki produkują pyłek zanim znamię słupka będzie gotowe go przyjąć.

Posiadając jedną roślinę, możemy jednak pokusić się o zapylenie jej własnym pyłkiem. Samozapylenie ma również miejsce, jeśli mamy okazy rozmnożone wegetatywnie - przez podział kłącza czy np. z sadzonek liściowych. Takie rośliny to genetyczne klony, więc traktujemy je jak jednego osobnika. Należy mieć jednak na uwadze, że samozapylenie często daje słabsze efekty niż zapylenie krzyżowe. Może wykształcić się mniejsza ilość nasion lub w ogóle nie dojdzie do zapylenia.

Bez względu na rodzaj zapylenia, musimy przeprowadzić je ręcznie, przenosząc cienkim pędzelkiem lub wykałaczką pyłek z pylników na znamię słupka. Możemy też wyrwać cały pręcik pęsetą i potrzeć nim o znamię słupka. Ważne są dwie rzeczy:

  • tuż po otwarciu kwiata znamię słupka nie jest jeszcze gotowe na przyjęcie pyłku. Z początku zakończone jest małą grudką. Dopiero gdy się otworzy i zrobi "pierzaste", można przenieść na nie pyłek. Zwykle ma to miejsce dzień-dwa po otwarciu kwiata.

  • pyłek użyty do zapylenia musi być jak najświeższy, najlepiej zebrany w dniu otwarcia się kwiatu. W chwili gdy znamię słupka jest gotowe na przyjęcie pyłku, zwykle pyłek z tego kwiata jest już za stary. Świeżość pyłku ma bardzo duży wpływ na udane zapylenie oraz na ilość nasion.

Potrzebujemy zatem kwiatów kwitnących w krótkich odstępach, 1-2 dni. Pobieramy świeży pyłek z nowo otwartego kwiata i przenosimy na "pierzaste" znamię słupka kwiata nieco starszego, o 1-2 dni. Po udanym zapyleniu płatki zwijają się, a torebka nasienna zaczyna pęcznieć. Nasiona dojrzewają 4-6 tygodni. Gdy torebka nasienna pęknie, możemy ją odciąć od pędu i delikatnie wyjąć nasiona.

W celu zachowania świeżości nasion ważne jest ich prawidłowe przechowywanie. Nasiona po zbiorze odkładamy na jeden lub dwa dni, aby pozbyć się resztek wilgoci i uniknąć ryzyka pojawienia się pleśni. Następnie pakujemy je do woreczka strunowego, z którego wyciskamy powietrze. Zapobiegnie to dalszemu wysychaniu nasion. Szczelnie zamknięty woreczek z nasionami chowamy do lodówki.


Muchołówka amerykańska - zapylanie


Muchołówka amerykańska - wytwarzanie nasion

Zdjęcia przetłumaczone i zamieszczone za zgodą autora.
Pictures translated & posted by permission of the author:
Stephen Doonan, VenusFlytrap.info


Stratyfikować czy nie?

Zimna stratyfikacja to proces pobudzający do kiełkowania nasiona roślin, które kwitną lub których nasiona dojrzewają jesienią. Nasiona w stanie spoczynku przeczekują zimę i po przechłodzeniu kiełkują wiosną, inaczej siewki nie przetrwałyby zimy. Tak dzieje się m.in. z zimolubnymi rosiczkami (np. D. rotundifolia) czy kapturnicami (Sarracenia sp.).

Muchołówki natomiast kwitną wiosną i wczesnym latem wydają nasiona, które są zdolne do natychmiastowego kiełkowania. Nie wymagają zatem stratyfikacji i w sprzyjających warunkach (ciepłe i wilgotne stanowisko) kiełkują już po 2-3 tygodniach. W gorszych, chłodniejszych, suchszych lub gorzej oświetlonych miejscach może być to do 4-5 tygodni. Za świeże można uznać nasiona mające od kilku tygodni do 2-3 miesięcy.

Nieco inna sprawa jest ze starszymi nasionami. Jeśli były przechowywane w lodówce, powinny wciąż mieć dość dobrą kiełkowalność, choć oczywiście mniejszą niż nasiona świeże. Dłuższy też będzie czas kiełkowania, od 4 do 8 tygodni. W przypadku nasion niewłaściwie przechowywanych lub bardzo starych kiełkowalność może być bardzo niska, a czas kiełkowania bardzo długi. Jeśli nasiona za bardzo wyschną, mogą nie wykiełkować w ogóle. Przy takich nasionach można spróbować zastosować zimną stratyfikację. W tym celu zawijamy nasiona w kawałek wilgotnego, papierowego ręcznika, zamykamy w woreczku strunowym i wkładamy do lodówki na 6 do 8 tygodni. Po tym okresie wysiewamy. Pomocne może też okazać się kilkudniowe namoczenie nasion w czystej wodzie.

Wysiew

Nasiona wysiewamy na taką samą mieszankę w jakiej trzymamy dorosłe rośliny. Może być to kwaśny, czysty torf zmieszany z gruboziarnistym, kwarcowym piaskiem (1:1, 2:1) lub perlitem (2:1, 3:1). Nasiona umieszczamy na powierzchni podłoża i nie zakopujemy ani nie przysypujemy! Muszą mieć dostęp do światła. Kiełkującym nasionom zapewniamy podwyższoną wilgotność, np. wkładając doniczkę do plastikowego worka. Całość stawiamy w bardzo ciepłym miejscu, wskazana jest temperatura 24-30 stopni. Zapewniamy dużą ilość światła, ale nie bezpośredniego słońca, inaczej nasiona "ugotują się" w zamknięciu. Raz dziennie możemy otworzyć worek i wpuścić świeże powietrze. Kiedy nasiona zaczną kiełkować, możemy stopniowo obniżać wilgotność i adaptować siewki do normalnych warunków.

Źródła:
  • D.E. Schnell - Carnivorous Plants of the United States and Canada. Wyd. II. Timber Press, Portland, 2002
  • P. D'Amato - The Savage Garden Revised. Ten Speed Press, 2013
  • J. Pietropaolo, P. Pietropaolo - Carnivorous Plants Of The World. Timber Press, 1986.
  • VenusFlytrap.info (http://venusflytrap.info)
  • Wikipedia (wikipedia.org)
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock