Strona główna

Darlingtonia (Darlingtonia)


Darlingtonia (Darlingtonia) - monotypowy rodzaj roślin z rodziny kapturnicowatych (Sarraceniaceae), zawierający tylko jeden gatunek o nazwie darlingtonia kalifornijska (Darlingtonia californica). Rosną one na zachodzie Stanów Zjednoczonych. Największe skupiska znajdują się wzdłuż wybrzeża w pasie od hrabstwa Tillamook w Oregonie do hrabstwa Del Norte w Kalifornii oraz w górach Trinity Alps i Mount Shasta, a także w górach Sierra Nevada między jeziorami Almanor i Tahoe (LFR 32, 62). Obszar występowania obrazuje mapa po prawej stronie poniżej.

Charakterystyka rośliny

  • Odkryta: 1841 r. - William D. Brackenridge
    Opisana: 1853 r. - John Torrey {Torr.}
  • Środowisko: Wyróżnia się dwa typy środowisk. Rośliny z wybrzeża USA rosną na bagnach, podmokłych łąkach i mokradłach obfitych w torfowiec. Odmiana górska występuje na łagodnych, podsiąkających trawiastych zboczach (do wys. 2500 m n.p.m.). Zwykle rosną na glebach bogatych w serpentyn lub w okolicy skał serpentynowych, zasilane zimną, górską wodą.
  • Pokrój: przyziemna rozeta. U młodych roślin liście płożą się po ziemi, u starszych rosną pionowo w górę.
    Liście mają kształt skręconej tuby, której koniec jest zagięty i tworzy kulistą, wydłużoną komorę. Pułapki po skręceniu są zwrócone na zewnątrz rozety. Wejście do wnętrza pułapki jest umiejscowione od spodu i wyposażone w rozwidlony wyrostek przypominający język węża lub ogon ryby.
    Liście są koloru zielonego, a górną powierzchnię komory pokrywają przeźroczyste, pozbawione pigmentu plamki. Komora i język mogą wybarwić się na czerwono w różnym stopniu i na kilka sposobów (język i kaptur, tylko język, tylko spód kaptura, itp.).
    Dorosłe okazy (6-8 letnie) zwykle osiągają wysokość 40-70 cm, choć przy mniejszej ilości światła mogą wyciągnąć się do 100 cm. Na wiosnę roślina wypuszcza jeden-dwa duże liście, następne są zwykle mniejsze.
  • Korzeń: podziemne kłącze z licznymi rozłogami. System korzeniowy jest płytki i słabo rozwinięty. Korzenie grube, lecz delikatne.
  • Kwiatostan: pojedynczy pęd kwiatowy, wys. 70-80 cm, na szczycie zagięty i skierowany do dołu, z jednym kwiatem. Po zapyleniu pęd rośnie dalej osiągając do 100 cm. Kwiat ma pięć działek kielicha, jasnozielonych, dł. 3 cm i pięć płatków, żółto-pomarańczowych, z widocznym czerwonym użyłkowaniem, krótszych niż działki. Kwiat wydziela nieprzyjemny zapach.
  • Cykl życia: roślina wieloletnia
  • Roślina samopylna: nie. W uprawie wskazane jest zapylenie krzyżowe dwóch odmiennych genetycznie roślin.
Darlingtonia
Darlingtonia californica
Źródło: Meyers Konversations-Lexikon, 1925 r.; Skan: hddk

Mechanizm polowania

Darlingtonia wabi owady kolorem liści oraz nektarem o słodkawym zapachu, który znajduje się na języku i na krawędzi otworu pułapki. Język jest pokryty drobnymi włoskami skierowanymi w stronę otworu, gdzie nektaru jest najwięcej. Owad zbierając nektar z języka, przesuwa się w kierunku wejścia pułapki. Wnętrze jest rozjaśnione światłem wpadającym przez przeźroczyste plamki, co dodatkowo zachęca ofiarę, i ostatecznie wchodzi ona w pułapkę.
Wygięty w dół kształt kaptura utrudnia znalezienie drogi powrotnej. Dodatkowo ofiara jest mylona przez wspomniane plamki. Próbując się przez nie wydostać, traci siły i wcześniej czy później wpada do tuby. Jej górna część jest gładka i bardzo śliska, więc owad spada niżej. Węższa część tuby jest pokryta skierowanymi do dołu włoskami, które utrudniają owadowi powrót. Wreszcie dno tuby wypełnia płyn, w którym ofiara tonie.
Darlingtonia nie wydziela enzymów trawiennych. Rozkładem owadów zajmują się bakterie i mikroorgaznimy żyjące we wnętrzu kielicha. Komórki pochłaniające składniki pokarmowe są takie same, jak komórki w korzeniach pobierające składniki odżywcze z gleby.
Budowa kielicha darlingtonii uniemożliwia napełnianie go wodą deszczową. Zamiast tego roślina sama wytwarza płyn i reguluje jego poziom. Gdy w kielichu obecny jest owad, wskutek reakcji chemicznej są pobudzane wyspecjalizowane komórki, które wydzielają dodatkową ilość płynu.

Uprawa

Darlingtonia jest rośliną dość trudną w uprawie. Często roślina po zakupie wytrzymuje rok lub dwa, przy czym systematycznie marnieje i w końcu pada. W innych przypadkach zdarza się, że rośnie, ale bez wigoru i osiąga bardzo niewielkie rozmiary.
Powszechnie uważa się, że jest to spowodowane zbyt wysoką temperaturą podłoża. W naturze roślina występuje na terenach zasilanych zimną górską wodą i rośnie najlepiej, kiedy korzenie i mają niższą temperaturę niż reszta rośliny. Innymi słowy, podłoże powinno być jak najchłodniejsze i nie wolno dopuszczać do jego przegrzewania.
  • Wilgotność powietrza: roślina potrafi zaadaptować się do niższej wilgotności, ale lubi i optymalnie rośnie w podwyższonej.
  • Światło: półcień, rozproszone lub pełne słońce. Jednak im więcej słońca, tym wymagana jest wyższa wilgotność. W niższej wilgotności wskazane jest miejsce częściowo zacienione.
  • Temperatura: latem w ciągu dnia 20-35°C, nocą około 10-15°C. Roślina preferuje chłodne noce. Zimą temperatura 0-15°C. Odmiana z wybrzeża lepiej znosi upały, z kolei odmiana górska jest w stanie przeżyć mroźniejsze zimy.
  • Podłoże: mocno przepuszczalne, czysty mech torfowiec lub zmieszany z perlitem (1:1). Temperatura podłoża nie powinna przekraczać 20°C, nawet przy największych upałach. Warto posadzić roślinę w białej doniczce, a na wierzch wsypać warstwę białego perlitu.
  • Podlewanie: podłoże stale wilgotne. Podlewanie od góry zimną, wręcz lodowatą wodą. Można też kłaść na powierzchni kostki lodu. Doniczka nie powinna stać w wodzie, roślina nie przepada za zastałą wodą.
  • Okres spoczynku: od późnej jesieni (listopad) do wczesnej wiosny (marzec). Temperatura powinna wtedy wynosić 0-15°C. Starsze i dobrze ukorzenione rośliny zniosą okresowe mrozy. Ograniczamy podlewanie i utrzymujemy podłoże tylko lekko wilgotne. Wzrost rośliny zostaje zatrzymany i może ona (choć nie musi) stracić wszystkie liście i zamrzeć aż do kłącza. W łagodniejszym klimacie liście utrzymują się dwa sezony. Wiosną po okresie spoczynku darlingtonia może zakwitnąć.

Rozmnażanie

  • Podział: starsze rośliny wytwarzają długie kłącza, na końcach których wyrastają młode rośliny potomne. Gdy się ukorzenią, można je oddzielić od rośliny matecznej.
  • Podział kłącza: czasem roślina wytwarza drugi stożek wzrostu i dzieli się. Można wtedy oderwać część kłącza z nowym stożkiem i fragmentem korzeni.
  • Nasiona: darlingtonie nie są samopylne i trzeba je zapylić ręcznie. Wskazane jest zapylenie krzyżowe dwóch odmiennych genetycznie roślin. Zapylenie własnym pyłkiem daje dużo gorsze efekty. Nasiona należy poddać 6-8 tygodniowej stratyfikacji. Po tym okresie umieszczamy doniczkę w ciepłym, jasnym miejscu i lekko podwyższonej wilgotności. Rozsadzanie siewek najlepiej przeprowadzić wiosną.

Inne

  • Angielska nazwa darlingtonii (cobra lily) pochodzi od kształtu liści rośliny, które przypominają czającą się do ataku kobrę. Rozdwojony język pogłębia to wrażenie.
  • Nie udało się zaobserwować, jaki owad zapyla darlingtonie. Jedni botanicy sugerują, że mogą to być pająki, które bardzo często tkają swoje sieci na kwiatach darlingtonii. Inni podejrzewają muchy wabione nieprzyjemnym zapachem kwiatów lub pszczołę z gatunku Andrena nigrihirta. W końcu spekuluje się także, że mogą to być jakieś owady aktywne nocą.
  • Zaobserwowano, że darlingtonia "orientuje się" w kierunkach świata. Dwa pierwsze największe liście są zwrócone na północ i południe, dwa kolejne na wschód i zachód. Gdy obrócono roślinę o 90°, w tym samym roku roślina rosła tak samo, ale w kolejnym, po okresie spoczynku nowe liście znów ustawiły się zgodnie z kierunkami świata. Należy dodać, że to skręcanie się liści jest niezależne od samoistnego skręcania się językiem na zewnątrz rozety.
  • Zdjęcia Darlingtonia californica na CPPhotoFinder.com

Zarejestrowane kultywary darlingtonii

Darlingtonia
Młoda Darlingtonia californica

Źródła:
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock