Strona główna

Heliamfora (Heliamphora)


Heliamfora (Heliamphora) - rodzaj roślin owadożernych z rodziny kapturnicowatych (Sarraceniaceae), obejmujący 18 gatunków. Są to rośliny endemiczne, rosną tylko w Ameryce Południowej, na Wyżynie Gujańskiej, na pograniczu Wenezueli, Gujany i Brazylii. Obszar występowania obrazuje mapa po prawej stronie poniżej.
Naturalne środowisko heliamfor to szczyty rozległych gór stołowych zwanych tepui, na wysokości 2000-3000 m n.p.m. Tepui są trudno dostępne i odizolowane od siebie, dlatego występowanie wielu gatunków flory ogranicza się tylko do jednej góry. Klimat jest bardzo wilgotny, obfitujący w ciągłe i ulewne opady deszczu (2000-4000 mm rocznie), które wypłukują luźne gleby i związki odżywcze niemal do gołej skały. Heliamfory najczęściej rosną na odkrytych terenach, wystawione na bezpośrednie działanie dużych ilości światła, ale średnie roczne temperatury wynoszą 8-18°C. Noce są bardzo chłodne, lecz bez mrozów. Niektóre gatunki (H. minor, H. heterodoxa) rosną także u podnóży tepui, na nieco cieplejszych górskich sawannach, na wysokości około 1000 m n.p.m..

Wygląd rośliny

Heliamfory tworzą przyziemne rozety z liści przekształconych w pionowe rurkowate dzbanki wysokości 10-50 cm, trochę przypominające pułapki kapturnic. Często rosną w koloniach kilku-kilkunastu roślin. Liście są zielone lub żółtawo-zielone, czasami poprzecinane czerwonymi żyłkami. Pod wpływem silnego światła wybarwiają się częściowo lub w całości na czerwony kolor. Dzbanki nie posiadają wieczka, a jedynie wyrostek wydzielający nektar służący do wabienia owadów. Wyposażone są w szczelinę, przez którą wypływa nadmiar wody deszczowej. Utrzymując stały poziom cieczy roślina chroni się przed przewróceniem dzbanków i wypłukiwaniem schwytanych owadów.
Podziemną część rośliny stanowi kłącze, od którego odchodzą korzenie wiązkowe. System korzeniowy jest dobrze rozwinięty, ale źle znosi przelane i nieprzepuszczalne podłoże.
Kwiaty heliamfor są nieduże, mają kształt dzwonka i 4-6 płatków koloru białego, różowawego lub zielonkawego. Rosną po kilka sztuk na wysokim (60-100 cm) pędzie kwiatowym.
H. heterodoxa × minor
Młoda Heliamphora heterodoxa × minor

Mechanizm polowania

Rośliny kuszą swoje ofiary słodkawym zapachem i ubarwieniem. Zwabiony owad ześlizguje się z krawędzi dzbanka i wpada do jego wnętrza, które pokryte jest skierowanymi w dół włoskami utrudniającymi wydostanie się. Ostatecznie ofiara tonie w wodzie wypełniającej dzbanek. Heliamfory nie wytwarzają enzymów trawiennych (stwierdzono to tylko u gatunku H. tatei). Trawieniem zajmują się bakterie obecne w płynie wypełniającym dzbanek.

Uprawa

Heliamfory są generalnie dość trudne w uprawie, zwłaszcza dla osób początkujących lub niespecjalizujących się w tych roślinach. Wymagają podwyższonej lub wysokiej wilgotności powietrza, dużych ilości światła, a jednocześnie niezbyt wysokich temperatur i najlepiej chłodniejszych nocy. Łatwiejsze w uprawie i bardziej tolerancyjne są popularne krzyżówki H. heterodoxa × minor i H. heterodoxa × nutans. Z czystych gatunków stosunkowo łatwe są H. heterodoxa oraz (chociaż w mniejszym stopniu) H. minor i H. nutans. W praktyce oznacza to tolerowanie nieco wyższych temperatur, wymagania co do ilości światła i wilgotności pozostają bez zmian.
  • Wilgotność powietrza: 80-100%, wskazane jest paludarium.
  • Światło: duże ilości silnego światła, słońce rozproszone do pełnego, minimum 12-14 godzin dziennie. Zimą wskazane jest doświetlanie.
  • Temperatura: latem w dzień 20-25°C, w nocy optymalne są spadki temperatur do 8-15°C. Zimą niższa temperatura w ciągu dnia (ok. 15-20°C) ułatwia kwitnienie.
  • Podłoże: czysty mech torfowiec lub zmieszany z perlitem (2:1), kwaśny torf + perlit (1:1). Ważne, by podłoże było lekkie i dobrze przepuszczalne. Nie należy przesuszać, przelewać, ani dopuszczać do przegrzania podłoża, gdy na roślinę świeci słońce.
  • Podlewanie: podłoże cały czas wilgotne. Rośliny można zraszać.
  • Okres spoczynku: heliamfory nie przechodzą okresu spoczynku. Zimą w naturze mają chłodniejsze warunki i można im takie zapewnić także w uprawie (wystarczy temperatura 15-20°C), ale nie jest to wymagane.

Rozmnażanie

  • Nasiona: wymagane jest zapylenie krzyżowe dwóch roślin. Nasiona wysiewa się na wilgotnym podłożu, w temperaturze ok. 20-22°C, nie w bezpośrednim słońcu. Nasiona wykiełkują w ciągu 3 do 12 miesięcy.
  • Podział: u podstawy wyrastają młode rośliny. Należy je oderwać, zanurzyć w ukorzeniaczu i posadzić w wilgotnym podłożu. Doniczkę stawiamy w ciepłym miejcu (20-25°C) i wysokiej wilgotności (90-100%).
  • Roślina niezbyt dobrze znosi przesadzanie.

Kilka losowo wybranych zdjęć z galerii rodzaju Heliamphora


CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error CF-Error

H. heterodoxa x minor
942 odsłon

H. × midoxa
1070 odsłon

H. heterodoxa x minor
828 odsłon

H. heterodoxa x minor
922 odsłon

H. heterodoxa x minor
781 odsłon
 

Źródła:
  • B. Rice - Growing Carnivorous Plants, Wyd. Timber Press, 2005
  • J. Pietropaolo, P. Pietropaolo - Carnivorous Plants Of The World, Wyd. Timber Press, 1985
  • K. Ciesielski - Heliamphora - Uprawa i rozmnażanie
  • The Carnivorous Plant FAQ (www.sarracenia.com)
  • Carnivorous Plant Database (www.omnisterra.com)
  • Wikipedia (wikipedia.org)
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock