Strona główna

Nepenthes ampullaria

"Harlequin" / green / red speckled / bronze Nabire


Charakterystyka

  • Opisany: 1835 r. - William Jack {Jack}
  • Pochodzenie nazwy: z łaciny ampulla (bańka, ampuła), odniesienie do kształtu dzbanków.
  • Typ: dzbanecznik nizinny
  • Występowanie: Borneo, Sumatra, Nowa Gwinea, Moluki, Malezja, Singapur, płd. Tajlandia; (LFR 96, 102, 103, 105, 108); głównie 0-1100 m n.p.m. (Nowa Gwinea - góry Arfak, 1700-2100 m n.p.m.).
  • Środowisko: nizinne lasy dipterokarpusowe, wrzoścowe lasy kerangas, lasy bagienne, wśród zarośli i wtórnej roślinności, brzegi strumieni oraz podmokłe łąki i bagna, na Nowej Gwinei - niższe i wyższe piętra lasów mglistych; podłoże ubogie, torfowe, piaszczyste lub resztki liści, zwykle bardzo mokre, okresowo zalewane; rośnie w silnie zacienionych miejscach wśród gęstej roślinności, ale toleruje także mocniejsze słońce.
  • Naturalne krzyżówki z: N. albomarginata, N. bicalcarata, N. eustachya, N. gracilis (= N. × trichocarpa), N. hirsuta, N. mirabilis (= N. × kuchingensis), N. neoguineensis, N. rafflesiana (= N. × hookeriana), N. reinwardtiana, N. tobaica.
  • Pokrój rośliny: pnący lub płożący; łodyga cylindryczna, osiąga 12-20 m długości (sporadycznie więcej) i 8-12 mm średnicy, międzywęźla dł. 2-8 cm; często tworzy rozety dzbanków wyrastające u podstawy rośliny lub wzdłuż całej głównej łodygi. Blaszka liścia dł. 12-28 cm, szer. 3-7 cm, podłużna, lancetowata lub łopatkowata; wierzchołek zaokrąglony, tępy lub ostry; nasada zwężająca się stopniowo, tworząca oskrzydlony ogonek dł. 2-10 cm (u młodych roślin słabo zaznaczony lub może nie występować) i pochwę liściową, obejmującą łodygę w 1/2-2/3 obwodu; wąsy dł. do 15 cm. Liście rozet potomnych dł. 3-12 cm, szer. 0,5-1,5 cm; blaszka liściowa mała, mocno zredukowana lub w ogóle nie występuje, liście często mają postać dwóch skrzydełek obejmujących łodygę; wąsy dł. 1-5 cm.
  • Opis dzbanków: Dzbanki dolne zwykle dł. 3-10 cm, szer. 2-7 cm (osobniki z Nowej Gwinei do 16 × 11 cm), w całości ukośnie jajowate lub beczułkowate, nieco spłaszczone po bokach, na tylnej ściance półkoliście wybrzuszone; skrzydełka szer. do 20 mm z włoskami dł. do 15 mm, biegną przez całą długość dzbanka; otwór dzbanka owalny (u niektórych populacji wąsko owalny) do niemal okrągłego, prawie poziomy; warga szer. do 4 cm, twarda, często lśniąca, wewnętrzna krawędź płaska, prawie pionowo opadająca do środka pułapki, zewnętrzna krawędź wąsko zwinięta, wystaje tylko kilka milimetrów poza dzbanek, żeberka wys. do 1 mm, wyraźnie zaznaczone, zęby na wewnętrznej krawędzi słabo rozwinięte; wieczko dł. do 8 cm, szer. do 2 cm, klinowate lub równowąskie, zwykle odgięte do tyłu pod kątem do 180° (u osobników z Nowej Gwinei do 270°), wierzchołek zaokrąglony, bez wyrostków; ostroga dł. do 10 mm, zwykle pojedyncza, czasem nieregularnie rozgałęziona na 3-7 części. Dzbanki górne występują niezwykle rzadko, dł. 3-5 cm, szer. 2-3 cm, drobne, w całości lejkowate; skrzydełka zredukowane do dwóch żyłek; warga jak u dzbanków dolnych, lecz proporcjonalnie mniejsza; wieczko dł. do 4 cm, szer. do 2,5 cm, klinowate.
  • Ubarwienie: mocno zróżnicowane. Dzbanki dolne głównie żółtawo-zielone, często nakrapiane na czerwono i purpurowo, także czerwone, nakrapiane na purpurowo i żółto-zielono, na Nowej Gwinei purpurowe lub brązowe, nakrapiane na żółto-zielono; warga zielona, jasnożółta lub czerwona; wieczko ubarwione podobnie jak dzbanek. Dzbanki górne ubarwione podobnie do dolnych. Liście matowo zielone; łodyga zielona, żółtawa do brązowej; wąsy zielone, żółtawe do czerwonych. Roślina (zwłaszcza wierzch liści) pokryta jest białawymi, żółtymi lub brązowymi włoskami dł. do 3 mm.

Uprawa

  • Wilgotność powietrza: minimum 75-80%. Roślina jest wrażliwa na spadki wilgotności.
  • Światło: cień, półcień lub rozproszone światło, bez bezpośredniego słońca.
  • Temperatura: dzień 27-30°C (max. 35°C), noc 19-20°C (min. 16°C). Roślina bardzo ciepłolubna.
  • Podłoże: mech torfowiec, czysty lub z dodatkiem perlitu (1:1), ewentualnie mieszanka dla dzbaneczników z dużą ilością torfu.
  • Podlewanie: podłoże stale mokre. Nie przesuszać.
  • Uwagi: Łatwy w uprawie. Zalecana jest duża doniczka, gdy roślina zacznie wytwarzać rozetki.

Inne

  • Pokrój N. ampullaria jest wyjątkowy wśród wszystkich gatunków z rodzaju Nepenthes. W początkowej fazie życia roślina formuje typową rozetę z dolnymi dzbankami. W końcu zaczyna się piąć, lecz z każdym kolejnym liściem dzbanki stają się coraz mniejsze i zwykle gdy roślina osiągnie 1 metr, zanikają zupełnie.
    U podstawy zaczynają się pojawiać typowe młode rozety, które z czasem także mogą przekształcić się w pnącze. Oprócz nich wyrasta również inny typ rozet, które mają krótkie łodygi, bardzo silnie zredukowane liście i do 10 dzbanków dolnych. Roślina może wypuścić wiele takich przyziemnych rozet tworząc swego rodzaju "dywan" z dzbanków. Ten sam typ rozet o szczątkowych liściach może wykształcać się wzdłuż całej łodygi, także na jej pnących odcinkach, tworząc niepowtarzalne wiszące kępy dzbanków. W przypadku gdy główna łodyga spoczywa zakopana w podłożu, takie rozety mogą z czasem się ukorzenić, usamodzielnić i oddzielić od rośliny matecznej.
    Podobne rozety o silnie zredukowanych liściach zaobserwowano także u N. gracilis i N. gymnamphora, lecz nie tak powszechne i liczne.
  • Oprócz owadów N. ampullaria przyswaja azot także z liści i szczątków roślin, które wpadły do dzbanków. Przypuszcza się, że w rozkładzie materiału roślinnego mają swój udział larwy komarów i bakterie obecne w płynie trawiennym. Dzbanki N. ampullaria są także domem dla pająków i żab.
  • Gatunek niezwykle rzadko wytwarza górne dzbanki. Są one drobne, szczątkowe i zwykle nie pełnią funkcji pułapek.
  • Na jednej łodydze roślina może wytwarzać jednocześnie kilka pędów kwiatowych.
  • Odmiana "Harlequin", nazywana wcześniej "Tricolor" ma trzykolorowe, zielono-czerwono-bordowe dzbanki.
  • Tubylcy z Sarawak używają dzbanków N. ampullaria jako naczyń do gotowania ryżu, a mocnych pnączy jako lin do wiązania drewna.
  • Zdjęcia Nepenthes ampullaria w środowisku naturalnym (Malezja: Johor, Sarawak)
  • Zdjęcia Nepenthes ampullaria w środowisku naturalnym (Tajlandia)
  • Zdjęcia Nepenthes ampullaria na CPPhotoFinder.com

Zarejestrowane kultywary N. ampullaria

  • Nepenthes 'Cantley's Red' {Hort.Slack}

Nepenthes ampullaria "Red speckled"
N. ampullaria, odmiana "Red speckled"
Nepenthes ampullaria "Harlequin"
N. ampullaria, odmiana "Harlequin"

Źródła:
  • Źródła podstawowe: wykaz
  • W.Jack - Companion to the Botanical Magazine, vol.I, 1835, str.271
  • M.T.Masters - The Gardeners' Chronicle, 1872, str.542
  • W.B.Hemsley - The Gardeners' Chronicle, s.3, v.37, 1905, str.260
  • E.André - L'Illustration horticole, v.24, 1877, str.45
  • J.E.Planchon - Flore des serres, v.22, 1877, str.115
  • J.D.Hooker - Curtis's Botanical Magazine v.85 (s.3, v.15), 1895, t.5109
  • C. Clarke - A guide to the pitcher plants of Sabah. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu, 2001, str.11
  • C. Clarke - A guide to the pitcher plants of Peninsular Malaysia. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu, 2002, str.10-11
  • J.H. Adam, C.C. Wilcock & M.D. Swaine - The ecology and distribution of Bornean Nepenthes. Journal of Tropical Forest Science 5(1), 1992, str.13-25
  • J.H. Adam - Ecology and diversity of pitcher plants in Sarawak. Proceedings of the 4th International Carnivorous Plant Conference, Hiroshima University, Tokyo, 2002, str.165-169
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock