Strona główna

Nepenthes maxima


Charakterystyka

  • Odkryty: 1812 r. - Caspar G.C. Reinwardt
    Opisany: 1824 r. - Christian G.D. Nees von Esenbeck {Reinw. ex Nees}
  • Pochodzenie nazwy: z łaciny maximus (największy), w XIX wieku był jednym z największych znanych gatunków dzbanecznika.
  • Typ: dzbanecznik nizinny lub wysokogórski
  • Występowanie: Sulawesi, cała Nowa Gwinea, Moluki, wyspy D'Entrecasteaux (LFR 107, 108, 109); 600-2600 m n.p.m. (powyżej 2000 m n.p.m. głównie na Nowej Gwinei).
  • Środowisko: lasy wrzoścowe, nizinne lasy dipterokarpusowe, wśród zniszczonej lub wtórnej roślinności, bagna, mokradła, brzegi rzek i cieków wodnych, dolne i górne piętro porośniętych mchem lasów górskich, otwarte tereny z niską roślinnością, odsłonięte urwiska i osuwiska; toleruje stanowiska zacienione, ale najlepiej rośnie w mocnym, pełnym słońcu; występuje jako epifit i roślina naziemna.
  • Naturalne krzyżówki z: N. glabrata, N. klossii, N. neoguineensis, prawdopodobnie N. eymae.
  • Pokrój rośliny: pnący lub płożący; łodyga osiąga do 19 m długości i 10 mm grubości, międzywęźla o zróżnicowanej długości, przekraczającej 35 cm. Blaszka liści dolnych dł. do 18 cm, szer. do 7 cm, eliptyczna do odwrotnie jajowatej lub podłużna; wierzchołek tępy lub ostry; nasada zwężająca się nagle lub stopniowo, tworząca oskrzydlony ogonek dł. 1/3-1/4 długości blaszki, w całości obejmująca łodygę; wąsy krótsze niż blaszka. Blaszka liści górnych dł. 15-35 cm, szer. 2,5-9 cm, podłużna lub lancetowata; wierzchołek tępy lub ostry, sporadycznie nieco tarczowaty; nasada zwężająca się nagle, stopniowo lub zaokrąglona, tworząca oskrzydlony ogonek dł. 5-10 cm (do 20 cm u wypłonionych roślin), obejmująca łodygę w 1/3-1/2 jej obwodu lub zbiegająca w postaci dwóch skrzydełek szer. do 8 mm, często na odcinku całego międzywęźla; wąsy 1-1/2 długości blaszki, mogą odchodzić od spodu liści w odległości kilku milimetrów od ich wierzchołka. U niektórych populacji z Sulawesi krawędzie liści są mocno pofalowane.
  • Opis dzbanków: Dzbanki dolne dł. 20-28 cm, szer. 6-8 cm (zwykle mniejsze), wąsko jajowate u podstawy i w całości cylindryczne lub w dolnej 1/3-1/2 części cylindryczne, a w górnej stożkowate, lekko zwężające się ku wardze; skrzydełka szer. do 19 mm z włoskami dł. do 12 mm, biegną przez całą długość dzbanka, czasem mogą być mocno zredukowane; otwór dzbanka mocno ukośny, wydłużony i zwężający się przy wieczku; warga na przodzie dzbanka szer. 5-15 mm, walcowata, błyszcząca, po bokach i z tyłu dzbanka mocno rozszerzona, szer. 20-40 mm, przy wieczku tworzy szyjkę dł. 1-2 cm, czasem pochyloną do przodu, żeberka wyraźne, wys. do 2 mm, zewnętrzna krawędź z wiekiem odwija się w tył i często staje się karbowana; wieczko dł. do 8 cm, szer. do 6 cm, trójkątno-owalne lub eliptyczne, nasada sercowata, krawędzie często mocno pofalowane; u nasady zwykle obecny wyraźny, trójkątny wyrostek dł. do 15 mm, a przy wierzchołku nitkowaty lub haczykowaty wyrostek dł. do 12 mm (czasem wyrostki mogą być zredukowane lub nie występować); ostroga dł. do 10 mm, pojedyncza, gruba, ostro zakończona. Dzbanki górne wyjątkowo zróżnicowane pod względem rozmiarów, kształtów, proporcji i ubarwienia; dł. do 26 cm, szer. do 8 cm (zwykle mniejsze), w całości lejkowate, w całości cylindryczne lub w dolnej 1/3-1/2 części lejkowate, a w górnej cylindryczne; proporcje długości do szerokości także są bardzo zmienne; skrzydełka szer. do 10 mm z rzadkimi włoskami dł. do 14 mm, mogą być częściowo lub w całości zredukowane do dwóch żyłek; otwór dzbanka mocno ukośny, wydłużony i zwężający się przy wieczku; warga szer. do 2 cm, na przodzie dzbanka wąska i walcowata, po bokach i z tyłu spłaszczona i rozszerzona, przy wieczku tworzy szyjkę dł. do 3 cm, czasem pochyloną do przodu, żeberka wys. do 0,8 mm, zewnętrzna krawędź z wiekiem odwija się w tył i często staje się karbowana; wieczko dł. do 8 cm, szer. do 6 cm, trójkątno-owalne lub eliptyczne, nasada sercowata, krawędzie często mocno pofalowane, mogą posiadać wyrostki jak dzbanki dolne (czasem oba są nieobecne); ostroga dł. do 10 mm, pojedyncza, gruba, ostro zakończona.
  • Ubarwienie: wyjątkowo zróżnicowane. Dzbanki dolne kremowo-białe, żółte, jasnozielone, oliwkowo-zielone, brązowe, jasno- lub ciemnoczerwone, często w ciemnoczerwone lub brązowe ciapki, wewnątrz białe, kremowe, jasnożółte, oliwkowo-zielone, pomarańczowe lub czerwone, często w ciemnoczerwone, brązowe lub purpurowe ciapki i cętki; skrzydełka często żółtawo-zielone; warga biała, żółta, pomarańczowa, czerwona lub brązowa, często w żółte, czerwone, brązowe i czarne prążki, z wiekiem ciemnieje do całkowicie ciemnoczerwonej lub brązowej; wieczko ubarwione jak dzbanek, z wierzchu często nakrapiane na brązowo. Sporadycznie zdarzają się dzbanki w całości jasnoczerwone lub zielone. Dzbanki górne kremowo-białe, jasnożółte, zielone, pomarańczowe, czerwone lub brązowe, często w ciemnoczerwone, purpurowe lub brązowe ciapki, wewnątrz białe, jasnożółte, oliwkowo-zielone, pomarańczowe lub czerwone, często w ciemnoczerwone, purpurowe lub brązowe ciapki i cętki; warga biała, żółta, pomarańczowa, czerwona lub brązowa, często z żółte, czerwone, brązowe lub czarne prążki, często z wiekiem ciemnieje; wieczko ubarwione jak dzbanek, z wierzchu często nakrapiane na brązowo. Sporadycznie zdarzają się dzbanki w całości białe, jasnoczerwone lub zielone. Liście zwykle zielone, z wiekiem mogą przybrać jasnoczerwony lub purpurowy odcień, u niektórych populacji z Sulawesi liście są z wierzchu czerwone, od spodu jasnozielone. Łodyga i wąsy zielone, żółte, pomarańczowe, sporadycznie jasnoczerwone. Dorosłe rośliny (zwłaszcza wąsy i dzbanki) mogą być pokryte krótkimi pomarańczowymi lub brązowymi włoskami.

Uprawa

  • Wilgotność powietrza: minimum 70%.
  • Światło: rozproszone do pełnego słońca.
  • Temperatura: dzień 23°C (max. 28°C), noc 14-20°C (min. 8°C).
  • Podłoże: mech torfowiec lub mieszanka dla dzbaneczników. Zalecana jest większa doniczka, gdyż roślina ma mocno rozwinięty system korzeniowy.
  • Podlewanie: podłoże stale wilgotne. Nie przelewać.
  • Uwagi: Tolerancyjny gatunek, łatwy w uprawie, rośnie dość szybko. W handlu zwykle występują formy z mniejszych wysokości, które powinny rosnąć dobrze w warunkach pośrednich. Starsze rośliny często wytwarzają liczne odrosty u podstawy.

Inne

  • Rośnie w wielu bardzo zróżnicowanych środowiskach. Dzbanki roślin z poszczególnych lokalizacji wyjątkowo mocno różnią się od siebie wielkością, kształtem, proporcjami i ubarwieniem.
  • Zdjęcia Nepenthes maxima na CPPhotoFinder.com

Popularne odmiany i kultywary N. maxima

  • odmiana "wavy leaf", występująca na Sulawesi, m.in. w rejonie góry Mt. Sesean czy Jeziora Poso na wys. 1900 m n.p.m.. Charakteryzuje się bardzo mocno pofalowanymi i pomarszczonymi krawędziami liści, które często zbiegają w postaci skrzydełek w dół łodygi. Toleruje warunki pośrednie do wysokogórskich (chłodne lub ciepłe dni i zimne lub chłodne noce).
  • miniaturowa odmiana z Nowej Gwinei, występująca w rejonie jezior Anggi w górach Arfak (prowincja Papua Zachodnia, Indonezja, 1800 m n.p.m.). Rośnie w lasach, zaroślach i na łąkach, osiągając do 2 m wysokości. Niższe rośliny (do 1 m) formują wolnostojącą rozetę liści, wyższe - pną się po otaczającej roślinności. Liście osiągają zwykle rozmiary do 20 × 6 cm, a dzbanki 5 × 1,8 cm. Może kwitnąć osiągnąwszy wys. 20 cm. Ta odmiana została nieoficjalnie opisana jako Nepenthes maxima var. minor
  • miniaturowa odmiana z Sulawesi, występująca m.in. w rejonie Jeziora Poso (prowincja Sulawesi Środkowe, Indonezja, 1400-1700 m n.p.m.). Rośnie na górskich łąkach, nękanych przez okresowe, wielotygodniowe susze, upały dochodzące do 38°C, a także pożary. Roślina tworzy kępy łodyg, wys. do 35 cm. W uprawie preferuje duże ilości światła i toleruje niższą wilgotność. Może kwitnąć osiągnąwszy wys. 20 cm.
  • Nepenthes ' Lake Poso ' {D.P.Evans} - oficjalnie zarejestrowana, miniaturowa odmiana z Sulawesi, endemit z nizinnych okolic Jeziora Poso, lecz rosnący na wys. 485-1200 m n.p.m.. W uprawie osiąga wysokość do kilku metrów, ale roślina ma mniejszą średnicę, przez co wygląda na bardzo smukłą. Liście osiągają dł. 8-16 cm i szer. 1,5-3 cm, a cała rozeta ma zwykle 20-32 cm średnicy. Także dzbanki są proporcjonalnie mniejsze, z węższą wargą niż u innych odmian, choć u dzbanków górnych warga może być dość dobrze rozwinięta. Ta odmiana charakteryzuje się większą tolerancją na wyższe temperatury i może być uprawiana w warunkach nizinno-pośrednich (ciepłe lub gorące dni i chłodne, ale nie zimne noce).
  • Nepenthes ' Sohma ' {Hort. ex M.Lecoufle} nom.dub. - prawdopodobnie synonim Nepenthes maxima f. undulata

Nepenthes maxima
Młoda N. maxima.
Nepenthes maxima
Dolny dzbanek N. maxima.
N. maxima 'Tentena'
Młoda N. maxima 'Tentena'.
N. maxima 'Tentena'
Górny dzbanek N. maxima 'Tentena'.

Źródła:
  • Źródła podstawowe: wykaz
  • D.P. Evans - New Cultivars: Nepenthes maxima 'Lake Poso'. Carnivorous Plant Newsletter 38(1), str. 18-22, 2009
  • G. Bourke - Species profile: Nepenthes maxima. Captive Exotics Newsletter 1(1), str. 9-10, 2010
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock