
Nepenthes mirabilis
echinostoma / globosa / Viking
Charakterystyka
- Opisany:
1790 r. - João de Loureiro (jako Phyllamphora mirabilis)
1916 r. - George Claridge Druce {(Lour.) Druce} - Typ: dzbanecznik nizinny
- Występowanie: Borneo, Sumatra, Malezja, Sulawesi, Moluki, Birma, Kambodża, Wietnam, Laos, Tajlandia, Nowa Gwinea, Australia, Filipiny, Chiny, Hong Kong, Mikronezja, Makau, Palau (LFR 96, 97, 98, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 107, 108, 109, 113, 132); 0-1500 m n.p.m. (zwykle do 200 m).
- Środowisko: trawiaste łąki, bagna, lasy, niskie góry, pobocza dróg, nieużytki; miejsca zwykle mokre, rzadziej suche i odsłonięte; podłoże ubogie w składniki odżywcze, często piaszczyste.
- Pokrój rośliny: pnący. Łodyga dorasta do 2 m długości na otwartych terenach i do 10 m wśród gęstej roślinności. Grubość łodygi może wynieść 5-10 mm.
Liście dolne (rozety) cienkie, papierowate, dł. do 10 cm, lancetowate; bez ogonka; wąsy krótsze niż liście. Liście górne (pnącej łodygi) cienkie, papierowate, dł. 20-40 cm, szer. 3-8 cm, podłużne do lancetowatych, ostro lub okrągło zakończone; ogonek dł. 15-25 cm; wąsy długością zbliżone do liścia. Dzbanki dolne dł. 5-8 cm (maks. do 16 cm), szer. 2-3 cm (maks. do 5 cm), w dolnej 1/3-1/2 części ukośno-owalne, w różnym stopniu wybrzuszone, w górnej części węższe, cylindryczne; przejście między obydwiema częściami zwykle słabo zaznaczone; na przodzie dzbanka dwa wyraźne skrzydełka; otwór dzbanka niemal okrągły, ukośny; warga spłaszczona lub nieco walcowata, o zróżnicowanej szerokości; pokrywka okrągławo-owalna; ostroga dł. 3-6 mm, pojedyncza lub o 2-3 rozgałęzieniach. Dzbanki górne dł. 12-16 cm (maks. 24 cm), szer. 2-3 cm (maks. 6 cm), w dolnej części lejkowate i nieco wybrzuszone, w górnej węższe, cylindryczne, rzadziej w całości lejkowate; przód dzbanka zwykle spłaszczony; skrzydełka czasem obecne, lecz zwykle zredukowane do dwóch żyłek; otwór dzbanka niemal okrągły, ukośny; warga spłaszczona, szer. 2-8 mm; pokrywka okrągławo-owalna, nieco sercowata u podstawy, zaokrąglona na końcu, dł. 2,5-3,5 cm, szer. 1,5-2 cm; ostroga dł. 4-6 mm, pojedyncza lub o 2-3 rozgałęzieniach. Ubarwienie mocno zróżnicowane: u większości osobników dolne dzbanki z zewnątrz jasne, żółtawo-zielone, czasem nakrapiane na czerwono lub purpurowo albo w całości czerwonawe, wewnątrz jasnożółte lub żółtawo zielone, czasami nakrapiane na czerwono lub purpurowo; górne dzbanki z zewnątrz żółte, czasem nakrapiane na ciemnoczerwono lub purpurowo, wewnątrz jasnożółte lub żółtawozielone, czasami nakrapiane; warga żółta, pomarańczowawa lub czerwona, często z ciemnopurpurową wewnętrzną krawędzią; pokrywka najczęściej żółta, lekko nakrapiana na purpurowo. U niektórych odmian dolne dzbanki mogą być całe krwistoczerwone, ciemnopurpurowe, a także posiadać pomarańczowy lub czerwonawy pasek tuż pod wargą, często pokryty białymi włoskami. Górne dzbanki sporadycznie mogą być w całości szkarłatne, ciemnoczerwone lub purpurowe, czasem z jaskrawożółtą wargą.
Hodowla
- Wilgotność powietrza: minimum 75%. Ze względu na cienkie liście gatunek bardzo wrażliwy na niską wilgotność.
- Światło: rozproszone w dużej ilości.
- Temperatura: dzień 25-30°C (maks. 35°C), noc 19-20°C (min. 14°C).
- Podłoże: mech torfowiec lub mieszanka dla dzbaneczników z większą ilością torfu.
- Podlewanie: podłoże bardzo wilgotne lub mokre. Znosi okresowe przelewanie. Odmiany pochodzące z nizinnych bagien mogą cały czas stać w wodzie.
- Uwagi: brak.
Inne
- Najbardziej rozpowszechniony gatunek dzbanecznika.
- Dzbanki N. mirabilis zamieszkuje wiele gatunków zwierząt: muchy i roztocza (Australia), komary (wyspy Palau i Yap), nicienie (Tajlandia). W Chinach stwierdzono w dzbankach N. mirabilis obecność rzekotek drzewnych. Żaby przesiadują na dnie dzbanka, czając się na owady wabione jego nektarem. Zanim owad wpadnie do dzbanka, jest chwytany przez rzekotkę. Śluz pokrywający skórę żab (prawdopodobnie złożona mieszanka oligosacharydów) skutecznie chroni zwierzęta przed kwasami i enzymami zawartymi w płynie trawiennym dzbanecznika.
- Zdjęcia Nepenthes mirabilis na CPPhotoFinder.com
- Zdjęcia Nepenthes mirabilis var. echinostoma na CPPhotoFinder.com
- Zdjęcia Nepenthes mirabilis var. globosa na CPPhotoFinder.com
- Zdjęcia Nepenthes mirabilis w środowisku naturalnym #1
- Zdjęcia Nepenthes mirabilis w środowisku naturalnym #2
Popularne odmiany N. mirabilis
- N. mirabilis var. echinostoma - odmiana występująca w północnej części Sarawak i Brunei, posiada bardzo szeroką wargę.
- N. mirabilis var. globosa - odmiana występująca w Tajlandii (prowincja Trang i wyspy na Morzu Andamańskim), posiada bardziej okrągłe, czerwone dzbanki z bardzo szerokimi, pofałdowanymi skrzydełkami. W handlu występuje także jako N. globosa, N. "Viking" i Nepenthes sp. Phanga Nga.
Źródła:
- Źródła podstawowe: wykaz
- Peter Lavarack - Nepenthes mirabilis in Australia. Carnivorous Plant Newsletter 10(3), str. 69-76, 1981.
- Marcello Catalano - Nepenthes mirabilis var. globosa M. Catal. var. nov. Nepenthes della Thailandia, Prague, str. 40, 2010.
- YueJin Hua & Lee Kuizheng - The Special Relationship Between Nepenthes and Tree Frogs. Carnivorous Plant Newsletter 33(1), str. 23-24, 2004.
- materiały NeoExoticPlants (www.neofarmthailand.com)