Strona główna

Nepenthes rajah


Charakterystyka

  • Odkryty: 1850/1851 r. - Hugh Low
    Opisany: 1859 r. - Joseph Dalton Hooker {Hook.f.}
  • Pochodzenie nazwy: na cześć osoby - James Brooke, ojciec dynastii White Rajah (białych radżów Sarawaku).
  • Typ: dzbanecznik wysokogórski
  • Występowanie: Mount Kinabalu i Mount Tambuyukon w prowincji Sabah na Borneo (LFR 103); 1500-2650 m n.p.m.
  • Środowisko: odsłonięte tereny trawiaste, wśród karłowatej górskiej roślinności, na zboczach i płaskich szczytach, zwykle w pełnym słońcu, rzadziej w cieniu; podłoże luźne, stale wilgotne, z dużą zawartością serpentynów; rośnie jako roślina naziemna.
  • Naturalne krzyżówki z: wkrótce.
  • N. × alisaputrana (N. burbidgeae × N. rajah) N. × kinabaluensis (N. rajah × N. villosa)
  • Pokrój rośliny: wyprostowany, płożący lub sporadycznie pnący. Łodyga osiąga do 1,5 m na otwartych terenach (samopodtrzymująca się) i 3-6 m wśród gęstszej roślinności (płożąca lub pnąca), a jej grubość może wynosić do 3 cm. U podstawy tworzą się młode odrosty roślin potomnych. Blaszka liścia dł. 25-80 cm, szer. 10-20 cm, wydłużone do lancetowatych, ogonkowe, krawędzie liści pofalowane; wierzchołek zaokrąglony i tarczowaty; nasada zaokrąglona, zwęża się nagle tworząc rynienkowaty ogonek dł. do 17 cm, gr. do 1 cm; wąsy dł. do 50 cm, odchodzą od spodu liści w odległości 2-6 centymetrów od ich wierzchołka.
  • Opis dzbanków: Dzbanki dolne dł. 20-40 cm, szer. 10-20 cm, elipsoidalne lub jajowate; skrzydełka szer. 6-25 mm z włoskami dł. do 7 mm, biegną przez całą długość dzbanka, czasem zredukowane do dwóch żyłek; otwór dzbanka ukośny, przy wieczku tworzy szyjkę dł. 2,5-4 cm; warga szer. 10-15 mm na przodzie dzbanka, po bokach rozszerzona, szer. 20-50 mm, zewnętrzna krawędź pofalowana i powyginana w trójkątne ząbki, wewnątrz tworzy trzy rzędy wąskich, ostrych zębów dł. do 4 mm; wieczko dł. 15-25 cm, szer. 10-20 cm, owalna lub wydłużona, sercowata u podstawy, mocno wysklepiona; ostroga dł. do 2 cm, nierozgałęziona. Dzbanki górne występują bardzo rzadko, dł. do 25 cm, szer. do 15 cm, w całości lejkowate; skrzydełka zredukowane do dwóch żyłek; pozostałe elementy jak u dzbanków dolnych.
  • Ubarwienie: Dzbanki dolne i wierzch wieczka czerwono-pomarańczowe (z wiekiem ciemnieją), czasem nakrapiane na ciemnoczerwono, wnętrze dzbanków i spód wieczka żółto-zielone (z wiekiem lekko czerwienieją), warga czerwona, u młodych dzbanków czasem jasnożółta. Dzbanki górne ubarwione podobnie dolnych, czasem żółte z czerwonawym odcieniem. Liście, łodyga i wąsy żółto-zielone.

Uprawa

  • Wilgotność powietrza: dzień 75%, noc powyżej 90%.
  • Światło: rozproszone w dużej ilości. Bezpośrednie słońce może poparzyć liście i zahamować wzrost rośliny.
  • Temperatura: dzień 20-25°C (maks. 27-30°C), noc 10-15°C. Do wytwarzania dzbanków wymagany jest nocny spadek temperatury o min. 10°C.
  • Podłoże: mech torfowiec, żywy lub suszony. Starsze rośliny można sadzić w mieszance węgla drzewnego, kory, perlitu, torfu z dużą ilością torfowca.
  • Podlewanie: podłoże stale bardzo wilgotne lub mokre. Nie przesuszać.
  • Uwagi: raczej trudny w uprawie, ultrawysokogórski. Rośnie dość wolno. Preferuje szerszą doniczkę ze względu na mocno rozwinięty system korzeniowy.

Inne

  • N. rajah rzadko dorasta do fazy pnącza, dlatego sporadycznie wytwarza górne dzbanki. Zwykle roślina do tego czasu obumiera, a jej miejsce zajmują młode odrosty. Pęd kwiatowy pojawia się, kiedy roślina jest jeszcze w fazie rozety i wytwarza dzbanki dolne.
  • Największy odnotowany dzbanek N. rajah miał ponad 3,5 litra pojemności. Wielkością pułapek dorównują mu tylko N. attenboroughii, N. merrilliana i N. truncata. Biorąc jednak pod uwagę objętość i przeciętny rozmiar dzbanków, N. rajah jest większy niż wymienione gatunki.
  • Przeciętna pojemność dzbanka wynosi 1-1,8 litra, zawiera 0,6-1 litra cieczy trawiennej. N. rajah jest drugim (obok N. rafflesiana) gatunkiem, w dzbankach którego stwierdzono upolowane gryzonie. Pułapki dzbanecznika nie są jednak wyspecjalizowane do łapania drobnych kręgowców i zwierzęta te nie stanowią głównego składnika pokarmu rośliny. Wpadają do pułapek bardzo sporadycznie i przypadkowo.
  • W dzbankach N. rajah stwierdzono obecność różnych żywych organizmów, m.in. larw komarów i pająków krabowych (Thomisidae). Domniemywa się, że stworzenia zamieszkujące dzbanki żywią się pokarmem schwytanym przez roślinę, a w zamian przyspieszają rozkład martwych owadów, kontrolując tym samym liczbę bakterii i nie dopuszczając do gnicia dzbanków.
  • Zdjęcia Nepenthes rajah na CPPhotoFinder.com

Źródła:
  • Źródła podstawowe: wykaz
  • J.H. Adam, C.C. Wilcock & M.D. Swaine - The ecology and distribution of Bornean Nepenthes. Journal of Tropical Forest Science 5(1), str. 13-25, 1992.
  • A. Phillipps - A Second Record of Rats as Prey in Nepenthes rajah. Carnivorous Plant Newsletter 17 (2), str. 55, 1988.
  • T.C. Gibson - On the Cultivation of the Giant Malaysian Pitcherplant (Nepenthes rajah). Carnivorous Plant Newsletter 12 (4), str. 82-84, 1983.
  • T.C. Gibson - A Further Note on Nepenthes rajah Cultivation. Carnivorous Plant Newsletter 17 (3), str. 84, 1988.
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock