Strona główna

Tłustosz (Pinguicula)

Tłustosz (Pinguicula) - rodzaj roślin owadożernych z rodziny pływaczowatych (Lentibulariaceae), obejmujący ponad 90 gatunków. Rosną one w głównie w Ameryce Środkowej i Południowej, a także w Ameryce Północnej, Europie i północnej Azji. W Polsce spotyka się dwa gatunki (P. alpina i P. vulgaris). Obszar występowania obrazuje mapa po prawej stronie poniżej.
Tłustosze są zwykle roślinami wieloletnimi (rzadko jednorocznymi). Formują na ogół przyziemną rozetę liści korzeniowych, bez łodygi. Rosną na ubogich, kwaśnych, piaszczystych glebach, torfowiskach, a nawet pionowych skalnych ścianach. Bardzo ubogi system korzeniowy służy głównie do umocowania rośliny do podłoża i pobierania wody. Owadożerność rekompensuje braki składników odżywczych, w szczególności przyswajalnego azotu.

Mechanizm polowania

Liście tłustoszy są sztywne i mięsiste. Występują na nich dwa typy gruczołów: gruczoły na włoskach, wydzielające lepki śluz, których zadaniem jest zwabienie i przyklejenie owadów oraz znajdujące się na powierzchni liścia gruczoły trawienne wydzielające enzymy. Po schwytaniu ofiary jej ciało jest rozpuszczane przez enzymy, a powstała ciecz jest wchłaniana przez otwory w kutykuli (nabłonku) liścia. Po ofierze zostaje tylko chitynowy pancerzyk. Te same otwory zwiększają także utratę wody przez liść, dlatego większość tłustoszy rośnie w środowiskach wilgotnych.
Liść tłustosza
Liść tłustosza P. gracilis × emarginata

Tłustosze dzielą się na dwie grupy i cztery podgrupy:
  1. tłustosze tropikalne:
    • jednorozetowe: przez cały rok tworzą jednakową rozetę liści owadożernych
    • dwurozetowe: w ciepłym i wilgotnym okresie wzrostu tworzą rozetę liści owadożernych; w chłodnym i suchym okresie spoczynku tworzą zwartą, mniejszą rozetę liści nieowadożernych
  2. tłustosze klimatu umiarkowanego (zimolubne):
    • jednorozetowe: kwitną latem; od wiosny do jesieni tworzą jedną rozetę liści owadożernych; na czas zimowego spoczynku wytwarzają pąki przetrwalnikowe
    • dwurozetowe: kwitną latem; wiosną wytwarzają mniejszą rozetę generatywną, a latem i jesienią większą - wegetatywną; na czas zimowego spoczynku wytwarzają pąki przetrwalnikowe

Hodowla tłustoszy meksykańskich

Tłustosze tropikalne hoduje się w zbliżonych warunkach. Ewentualne różnice w hodowli są wymienione na stronach z poszczególnymi gatunkami.
  • Wilgotność powietrza: zalecana jest nieco podwyższona (60%-80%), ale rośliny tolerują także niższą, pokojową (40%-60%). Wskazana jest także przynajmniej lekka wentylacja i unikanie zastałego powietrza.
  • Światło: dużo rozproszonego światła, część gatunków toleruje bezpośrednie słońce.
  • Temperatura: latem 20-30°C (maks. 35°C), zimą 10-15°C (min. 5°C).
  • Podłoże: kwaśny torf + gruboziarnisty piasek + perlit + wermikulit (2:1:1:1), ewentualnie kwaśny torf + gruboziarnisty piasek lub perlit (1:1). Niektórzy hodowcy preferują podłoża oparte głównie na składnikach mineralnych (perlit, wermikulit, piasek, lawa, pumeks) z małym dodatkiem torfu lub w ogóle bez torfu. W takich mieszankach rośliny rosną wolniej, lecz są silniejsze i mają mocniejszy system korzeniowy.
  • Podlewanie: podlewanie przez podsiąkanie lub od góry z 1-2 dniową przerwą bez wody. Podlewając od góry staramy unikać zalewania liści. W okresie wegetacji podłoże powinno być wilgotne i lekko przesychać między podlewaniami, aby uniknąć ryzyka zgnicia korzeni i dostarczyć im tlenu.
  • Okres spoczynku: większość tłustoszy meksykańskich w naturalnym środowisku doświadcza chłodnej i suchej zimy. Wraz ze skracającym się dniem roślina powinna zacząć wytwarzać liście o odmiennym kształcie (rozeta zimowa). Obniżamy wtedy temperaturę i znacznie ograniczamy podlewanie. Bardzo często wystarczy temperatura panująca zimą przy szybie lub lekko nieszczelnym oknie i parapecie nieogrzewanym przez kaloryfer. W okresie spoczynku podłoże powinno być suche lub tylko lekko wilgotne, a podlewanie oszczędne. Przy wyższej wilgotności powietrza (powyżej 70%) może to być nawet raz na miesiąc. Przy bardziej suchym powietrzu można podlewać rośliny raz na tydzień lub dwa, lejąc niewielką ilość wody do podstawki.
  • Rozmnażanie: Tłustosze najłatwiej rozmnaża się z sadzonek liściowych (najlepsze do tego celu są zimowe liście nieowadożerne). Szczegółowy opis tej metody znajduje się w artykule Rozmnażanie wegetatywne tłustoszy meksykańskich. Innym sposobem jest naturalny podział rośliny w okresie kwitnienia (rośliny same się dzielą, wytwarzając nowe stożki wzrostu i z czasem formując kępy). Także u podstawy rośliny z czasem mogą wytworzyć się nowe odrosty. Tłustosze można również rozmnażać z nasion (w przypadku większości gatunków wymagane jest ręczne zapylenie dwóch osobników odmiennych genetycznie).
Tłustosze klimatu umiarkowanego wymagają trochę niższych temperatur latem i zimnego okresu spoczynku.

Kilka losowo wybranych zdjęć z galerii rodzaju Pinguicula



P. gigantea 'alba' x moctezumae
72 odsłon
P. rectifolia
67 odsłon
P. 'Sethos'
73 odsłon
P. debbertiana
17 odsłon
P. moctezumae × pilosa
75 odsłon

P. primuliflora
88 odsłon
P. primuliflora
106 odsłon
P. 'Sethos'
61 odsłon
P. gigantea 'alba' × moctezumae
63 odsłon
P. gigantea alba × moctezumae
107 odsłon

Źródła:
  • A World Of Pinguicula (www.pinguicula.org)
  • Oliver Gluch's World of Carnivorous Plants (www.gluch.info)
  • The Carnivorous Plant FAQ (www.sarracenia.com)
  • Wikipedia (wikipedia.org)
  • B. Rice - Growing Carnivorous Plants. Timber Press, 2006, str. 128-137.
  • J. Pietropaolo, P. Pietropaolo - Carnivorous Plants Of The World. Timber Press, 1986, str. 111-122.
  • P. D'Amato - The Savage Garden. Ten Speed Press, 1988, str. 213-217.
  • G. DePuy - On Growing Mexican Pinguicula. Carnivorous Plant Newsletter 35(3), str. 91-92, 2006.
  • C.L. Powell - Mexican Pings. Carnivorous Plant Newsletter 16(4), str. 106-110, 1987.
  • S. Smith - Cultivating the Orchid Flowered Butterworts. Carnivorous Plant Newsletter 11(2), str. 46-47, 51, 1982.
 
     MAPA STRONY      KONTAKT      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock