Strona główna

Sarracenia purpurea / rosea

ssp. purpurea, ssp. venosa, var. burkii, var. montana


Zgodnie z obowiązującym nazewnictwem, w obrębie gatunku Sarracenia purpurea możemy wydzielić następujące podgatunki i odmiany:

Sarracenia purpurea ssp. purpurea

  • Opis:
    1753 r. - Carl von Linné - S. purpurea {L.}
    1840 r. - Constantine Rafinesque - S. gibbosa {Raf.}
    1933 r. - Edgar Wherry - podgatunek S. purpurea ssp. gibbosa {(Raf.) Wherry}
    1972 r. - Edgar Wherry - podgatunek przemianowany na S. purpurea ssp. purpurea
  • Pochodzenie nazwy: z łaciny purpureus (purpurowy), odniesienie do koloru kwiatów.
  • Występowanie: obszary wysunięte bardziej na północ, północnowschodnie stany USA (Delaware, Maryland, New Jersey, Pennsylvania, New York, Connecticut, Rhode Island, Massachusettes, Vermont, New Hampshire, Maine), stany wokół Wielkich Jezior (Ohio, Indiana, Michigan, Illinois, Wisconsin, Minnesota), wszystkie 10 prowincji Kanady (LFR 15, 29); 0-1000 m n.p.m.
  • Środowisko: torfowe bagna i torfowiska, zasadowe mokradła, podsiąkające górskie stoki, bagna zdominowane przez klon czerwony, świerk czarny i cyprysiki, północne lasy iglaste, brzegi polodowcowych jezior i stawów, wilgotne laski sosnowe.
  • Wygląd rośliny: dzbanki rosnące w gęstych kępach, po 6-10 sztuk, dł. 5-45 cm, szer. 3-6 cm, leżące lub półleżące płasko przy ziemi, czasem bardziej wzniesione, dzbanowate, lekko wygięte do góry, twarde, smukłe (ich długość jest ponad 3,5 raza większa niż średnica), z wierzchu gładkie, błyszczące; skrzydełko wyraźne, czasem nieco pofałdowane, szer. 1-3 cm; otwór dzbanka okrągły do owalnego, niesłonięty przed deszczem, szer. 1,4-3,6 cm; warga wyraźna, 0,7-3,1 mm grubości, luźno wywinięta, dziobek słabo wykształcony lub nie występuje; kaptur nerkowaty, wąski, zwykle z płatkami skierowanymi pionowo w górę lub ku sobie nad otworem dzbanka (płatki zwykle nie zachodzą na siebie), dł. 2-5 cm, szer. 3-7 cm, szerszy niż dłuższy, krawędzie nieco zawinięte do dołu, brzegi lekko pofałdowane lub proste, kolec nie występuje, spód pokryty twardymi włoskami dł. 0,6-2,2 mm; kolumna kaptura nie występuje. Kłącze zwykle pionowe, czasem poziome, 0,3-1,5 cm grubości.
  • Ubarwienie: dzbanki i kaptur zielone, w różnym stopniu pokryte czerwono-purpurowymi żyłkami, czasem z czerwonawym lub purpurowym odcieniem do niemal jednolicie miedziano-purpurowych i ciemnoczerwonych; warga zielona do purpurowo-czerwonej.
  • Fyllodia: brak.
  • Kwiatostan: pęd dł. 20-80 cm. Kwiaty o umiarkowanym, mieszanym, słodko-stęchłym zapachu; działki kielicha dł. 2,2-4,2 cm, szer. 1,5-3,5 cm, purpurowo-czerwone; płatki dł. 3,3-5,3 cm, szer. 1,5-3 cm, całobrzegie, czerwone, końce eliptyczne do odwrotnie jajowatych; dysk szyjki słupka śr. 4-5 cm, zielony; nasiona dł. 1,7-2 mm. Kwitnie od połowy marca nawet do sierpnia (populacje rosnące daleko na północy).
  • Zdjęcia na CPPhotoFinder.com

Sarracenia purpurea ssp. purpurea f. heterophylla

  • Opis:
    1822 r. - Amos Eaton - S. heterophylla {Eaton}
    1922 r. - Merritt Fernald - S. purpurea ssp. purpurea f. heterophylla {(Eaton) Fern.}
  • Występowanie: północnowschodnie stany USA (Connecticut, Massachusetts, Michigan, Minnesota, New Jersey, New York, Pennsylvania, Vermont) i wschodnie prowincje Kanady (Nowy Brunszwik, Nowa Funlandia, Nowa Szkocja, Ontario, Quebec).
  • Środowisko: torfowe bagna i piaszczysto-torfowe mokradła.
  • Charakterystyka odmiany: odmiana pozbawiona antocyjanów, dzbanki w całości zielone, kwiaty żółte. Kwitnie od czerwca do lipca. Pozostałe cechy jak u ssp. purpurea.
  • Zdjęcia na CPPhotoFinder.com

Sarracenia purpurea ssp. venosa

  • Opis:
    1753 r. - Carl von Linné - S. purpurea {L.}
    1840 r. - Constantine Rafinesque - S. venosa {Raf.}
    1933 r. - Edgar Wherry - podgatunek S. purpurea ssp. venosa {(Raf.) Wherry}
  • Występowanie: wschodnie stany USA: New Jersey, Maryland, Delaware, Virginia, Karolina Północna, Karolina Południowa, Georgia (LFR 30); 0-200 m n.p.m.
  • Środowisko: podmokłe sosnowe sawanny i łąki, rozlewiska strumieni, bagna, rowy.
  • Charakterystyka odmiany: na każdym stożku wzrostu rośnie zwykle 4-5 dzbanków, są bardziej krępe, grubsze (ich długość jest mniej niż 3,5 raza większa niż średnica), z wierzchu pokryte wyraźnym meszkiem; kaptur szerszy, płatki czasem zachodzą na siebie, włoski na spodzie kaptura długie, 1,1-3 mm. Ubarwienie zwykle zielone w wyraźne, grube, purpurowo-czerwone żyłki. Kwitnie od początku marca do kwietnia. Pozostałe cechy jak u ssp. purpurea.
  • Zdjęcia na CPPhotoFinder.com

Sarracenia purpurea ssp. venosa var. montana

  • Opis: 1997 r. - Donald Schnell & Ron Determann - S. purpurea ssp. venosa var. montana {Schnell & Determann}
  • Występowanie: pasmo Blue Ridge w Appalachach, stany USA: Georgia (hrabstwo Rabun), Karolina Południowa (hrabstwa Greenville i Pickens), Karolina Północna (hrabstwa Alexander, Buncombe, Henderson, Iredell, Jackson, Macon, Transylvania) (LFR 30).
  • Środowisko: torfowcowe mokradła i podmokłe tereny w pobliżu wodospadów.
  • Charakterystyka odmiany: płatki kaptura mocno zawinięte do środka, bardzo blisko siebie, mogą się stykać na odcinku 1/3-1/2 długości, włoski na spodzie kaptura bardzo krótkie, 0,9-1 mm. Pozostałe cechy jak u ssp. purpurea.
    Niektórzy botanicy kwestionują tę odmianę, gdyż podobne cechy występują u S. purpurea ssp. purpurea i sugerują, że być może są to wysunięte bardziej na południe populacje tego podgatunku.
  • Zdjęcia na CPPhotoFinder.com

Sarracenia purpurea ssp. venosa var. burkii (S. rosea)

  • Opis:
    1993 r. - Donald Schnell - S. purpurea ssp. venosa var. burkii {Schnell}
    1999 r. - Robert Naczi, Fred Case & Roberta Case - S. rosea {Naczi, F.W.Case & R.B.Case}
    1999 r. - Bob Hanrahan & James Miller - S. rosea f. luteola {(Hanrahan & Miller) Naczi, F.W.Case
    & R.B.Case}
  • Występowanie: Georgia (hrabstwa Lee, Randolph, Tift), wybrzeże Zatoki Meksykańskiej: Floryda (od zachodu po hrabstwo Gadsden), południowa Alabama (hrabstwa Baldwin i Mobile), południowe Mississippi (hrabstwa George, Harrison, Jackson) (LFR 30); 0-100 m n.p.m.
  • Występowanie: mokre, odsłonięte torfowiska, bagna, sawanny, podmokłe sosnowe łąki, brzegi strumieni, rowy, rzadkie zarośla; podłoże piaszczyste, kwaśne; miejsca słoneczne lub lekko zacienione, rzadziej mocno zacienione w głębi bagien.
  • Wygląd rośliny: dzbanki rosnące w gęstych kępach, po 4-9 sztuk, dł. 6-28 cm, szer. 2-7 cm, leżące lub półleżące płasko przy ziemi, dzbanowate, lekko wygięte do góry, twarde, pokryte wyraźnym meszkiem; skrzydełko duże, czasem nieco pofałdowane, szer. 0,6-5 cm; otwór dzbanka okrągły do owalnego, niesłonięty przed deszczem, szer. 2-5 cm; warga wyraźna, 2,6-7,5 mm grubości, luźno wywinięta, na przodzie wklęśnięta, dziobek słabo wykształcony lub nie występuje; kaptur nerkowaty, zwykle z płatkami skierowanymi pionowo w górę lub ku sobie nad otworem dzbanka, dł. 2-6 cm, szer. 3-13 cm, szerszy niż dłuższy, krawędzie nieco zawinięte do dołu, brzegi lekko pofałdowane lub proste, kolec nie występuje, spód pokryty twardymi włoskami dł. 1-2 mm; kolumna kaptura nie występuje. Kłącze zwykle pionowe, czasem poziome, 1,2-5,8 cm długości i 0,8-1,8 cm grubości.
  • Ubarwienie: dzbanki i kaptur jasnozielone z matowym purpurowo-czerwonym odcieniem, zwykle pokryte siecią ciemnoczerwonych żyłek; warga czerwona. Występuje również forma pozbawiona antocyjanów (f. luteola), o zielonych dzbankach i żółtych kwiatach.
  • Fyllodia: brak.
  • Kwiatostan: pęd dł. 16-35 cm. Kwiaty o umiarkowanym, mieszanym, słodko-stęchłym zapachu; działki kielicha dł. 3-4,7 cm, szer. 1,7-3,8 cm, ciemnopurpurowo-czerwone; płatki dł. 4,5-6,4 cm, szer. 2-3,5 cm, całobrzegie, jasnoróżowe lub ciemnoróżowe do prawie białych, końce odwrotnie jajowate; dysk szyjki słupka śr. 4,8-7,4 cm, jasnozielony do niemal białego; nasiona 1,8-2,3 mm. Kwitnia od połowy marca do połowy kwietnia.
  • Cechy charakterystyczne: dzbanki mają większy kaptur niż S. purpurea, dużo grubszą wargę, wklęśniętą na przodzie, dłuższe włoski i zwykle cieńsze ścianki. Kwiaty mają kolor różowy do niemal białego, co jest wyjątkiem wśród kapturnic (pomijając hybrydy), są większe i wyrastają na znacznie krótszych pędach.
    Niektórzy botanicy uważają tą odmianę za osobny gatunek S. rosea. Oprócz różnic w wyglądzie dzbanków i kwiatów jest ona także dużo mniej spokrewniona z podgatunkami ssp. purpurea i ssp. venosa, a dodatkowo występuje na odseparowanym obszarze wzdłuż wybrzeża Zatoki Meksykańskiej, ponad 130 km od najbliższych stanowisk S. purpurea ssp. venosa.
  • Zdjęcia na CPPhotoFinder.com
  • Zdjęcia na CPPhotoFinder.com (f. luteola)

Różnice w uprawie

  • S. purpurea zaczyna wytwarzać dzbanki równocześnie lub nieco po pojawieniu się pierwszych kwiatów.
  • Najbardziej odporny na mrozy gatunek kapturnicy. Jeśli roślina nie jest narażona na bardzo ostre zimy, dzbanki nie zwiędną w okresie spoczynku. Podgatunek ssp. venosa, występujący na południowym wschodzie, znosi lekkie przymrozki, ale może stracić dzbanki przy tak mocnych mrozach, jakich doświadcza podgatunek ssp. purpurea, rosnący na północy.
  • S. purpurea ssp. purpurea powinna być przezimowana w wyraźnie niższych temperaturach, dla S. purpurea ssp. venosa zwykle wystarczy lekkie zimowanie, a S. purpurea ssp. venosa var. burkii znosi lekkie zimowanie, ale go nie wymaga i można w ostateczności uprawiać ją cały rok w dobrze oświetlonym terrarium bez okresu spoczynku.
  • Ma mniejsze wymagania co do ilości światła. Przyziemna rozeta w naturze otrzymuje mniej słońca niż gatunki o pionowo wzniesionych dzbankach. Wiosną należy zapewnić roślinie dużo słońca, by pobudzić ją do wzrostu, a latem zalecane jest trzymanie jej w lekkim półcieniu. Toleruje też nieco wyższą wilgotność.
  • Można rozmnożyć ją z samego liścia (artykuł PDF).

Inne

  • Dzbanki S. purpurea wydzielają bardzo niewielką ilość enzymów i polegają głównie na bakteriach żyjących w pułapkach. Kaptur nie zasłania otworu dzbanka przed deszczem, w związku pułapki są często pełne wody, a ciecz trawienna jest mocno rozcieńczona.
  • W dzbankach S. purpurea żyją larwy komarów Wyeomyia smithii i muszek Metriocnemus knabi. Nie są one trawione przez enzymy kapturnicy.

Zarejestrowane kultywary S. purpurea

  • Sarracenia 'Belly of Blood' {B.Rice} - mocno czerwone dzbanki z żółtozielonym użyłkowanym kapturem
  • Sarracenia 'Melissa Mazur' {P.Wilson} - dzbanki bez widocznych żyłek, młode - koralowo-różowe, starsze - zielone z białawymi i różowawymi obszarami
  • Sarracenia 'Red Ruffles' {D'Amato} - dzbanki krótkie, czerwone, wzniesione do góry, z mocno pofałdowanym kapturem
  • Sarracenia 'Sorrow' {M.Studnicka} - dzbanki jasnozielone lub żółtawe, z wyraźną purpurową plamą w kształcie krzyża na wewnętrznej stronie kaptura; kwiaty kremowo-białe

Sarracenia purpurea ssp. venosa
Sarracenia purpurea ssp. venosa; fot. hddk

Źródła:
  • D. Schnell - Carnivorous Plants of the United States and Canada. Wyd. Lebanon Valley Offset Company, 1976, str. 28-31
  • P. D'Amato - The Savage Garden. Wyd. Ten Speed Press, 1988, str. 74-76
  • D. Schnell - The Kaleidoscope of Sarracenia. Carnivorous Plant Newsletter 3(1), 1974, str. 8.
  • D. Schnell - A Photographic Primer of Variants of Sarracenia purpurea L.. Carnivorous Plant Newsletter 10(2), 1981, str. 41-44.
  • R. Naczi, E. Soper, F. Case & R. Case - Sarracenia rosea (Sarraceniaceae), a new species of pitcher plant from the southeastern United States. Sida 18(4), 1999, str. 1183-1206.
  • T. Stevens - An Interview with Dr. Rob Naczi about Sarracenia rosea. Carnivorous Plant Newsletter 31(3), 2002, str. 87-92.
  • B. Hanrahan & J. Miller - History of discovery: yellow flowered Sarracenia purpurea L. subsp. venosa (Raf.) wherry var. burkii. Carnivorous Plant Newsletter 27(1), 1998, str. 14-17.
  • B. Rice - A Sarracenia purpurea var. montana conservation project. Carnivorous Plant Newsletter 32(4), 2003, str. 103-106.
  • Rice, Barry A. - Leaf Pullings: a 'new' way to propagate Sarracenia vegetatively. Carnivorous Plant Newsletter 33(4), str. 123-126, 2004
  • C. Mazur & J. Lechtman - A Veinless Form of Sarracenia purpurea subsp. purpurea Discovered in Ontario, Canada. Carnivorous Plant Newsletter 34(3), 2005, str. 79-84.
  • Flora of North America (www.efloras.org)
  • The Carnivorous Plant FAQ (www.sarracenia.com)
  • The International Carnivorous Plant Society (www.carnivorousplants.org)
  • Carnivorous Plant Database (www.omnisterra.com)
 
     MAPA STRONY      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock