Strona główna

Pływacz (Utricularia)

Pływacz (Utricularia) - najbardziej rozpowszechniony rodzaj roślin owadożernych z rodziny pływaczowatych (Lentibulariaceae), obejmujący wg różnych źródeł 200-300 gatunków. Rosną one na każdym kontynencie, oprócz Antarktydy. W Polsce spotkać można 5 gatunków (U. minor, U. ochroleuca, U. intermedia, U. australis, U. vulgaris). Obszar występowania obrazuje mapa po prawej stronie poniżej.

Wygląd rośliny

Pływacze są bardzo zróżnicowane pod względem wielkości i kształtu. Zwykle tworzą długi, cienki, rozgałęziony pęd (stolon), do którego przytwierdzone są pułapki i liście fotosyntezujące. Rośliny nie posiadają systemu korzeniowego.
Ze względu na naturalne środowisko pływacze można podzielić na 3 główne grupy:
  • pływacze lądowe - najliczniejsza grupa, rosnące na bardzo mokrych, a nawet zalewanych terenach, na ubogich w składniki glebach. Część naziemną rośliny stanowią fotosyntezujące, najczęściej bardzo drobne liście, pojedyncze lub uformowane w rozetki. Pod powierzchnią znajdują się stolony zaopatrzone w pułapki.
  • pływacze wodne - rosnące w zbiornikach wodnych, a także w wodzie deszczowej zgromadzonej w liściach roślin z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Najczęściej mają duże, paprociowate liście, które dzielą się na liczne, niewielkie nitkowate fragmenty. Pułapki mogą występować na oddzielnych pędach lub między fragmentami liśćmi. Niektóre gatunki pływają swobodnie, inne chwytają się podłoża.
  • pływacze epifityczne i litofityczne - porastające omszałe pnie i gałęzie drzew, skały, kamienie, kępy mchu, itp. Część naziemną stanowią fotosyntezujące liście, bardzo często dużych rozmiarów. Pod powierzchnią podłoża lub w wodzie znajdują się stolony z pułapkami.
Kwiaty pływaczy wyrastają po bokach długiego, wzniesionego pionowo pędu. Złożone są z dwóch niesymetrycznych płatków, dolny zwykle jest znacznie większy od górnego. Rozmiary i kolory kwiatów są mocno zróżnicowane, w zależności od gatunku. Jedna roślina mogą wytwarzać zamknięte samopylne kwiaty lub otwarte, do zapylenia przez owady, zależnie od miejsca występowanie lub pory roku. Zdarza się, że na tej samej roślinie występują oba typy kwiatów.
Utricularia vulgaris
Utricularia vulgaris
Źródło: Meyers Konversations-Lexikon, 1925 r.; Skan: hddk

Mechanizm polowania

Pułapki pływaczy to niewielkie (1-2 mm) pęcherzyki z klapką otwieraną do wnętrza. Roślina wypompowuje płyn z pułapki, wskutek czego w środku pułapki jest niższe ciśnienie niż ciśnienie wody na zewnątrz. Przy podrażnieniu klapki lub specjalnych włosków pułapka otwiera się w ułamku sekundy zasysając do środka wodę wraz z ofiarą. Pułapka uwalnia enzymy trawienne i rozkłada ofiarę. W zależności od wielkości owada trawienie trwa od kilku godzin do kilku dni.
Utricularia vulgaris
Pułapka Utricularia vulgaris
Źródło: Meyers Konversations-Lexikon, 1925 r.; Skan: hddk

Hodowla rośliny

Warunki hodowli znacznie się różnią, w zależności od gatunku. Niektóre pływacze wymagają okresu spoczynku, jeszcze inne wytwarzają zimowe pąki przetrwalne.

Rozmnażanie

  • przez podział: każdy pływacz rozmnaża się dokonując podziału. Nowe rośliny i stolony oddzielamy od rośliny matecznej i przenosimy do osobnych doniczek/pojemników.
  • przez liście: najlepiej do tego nadają się pływacze o większych liściach, np. U. longifolia. Odcinamy dwa centymetry liścia lub cały liść, jeśli jest mały i umieszczamy w bardzo mokrym podłożu, przy wysokiej wilgotności i dużej ilości światła.
  • przez nasiona: nasiona wysiewamy na bardzo mokrego podłoże, przy dużej ilości światła.
  • przez kwiatostany: gdy kwiatostan będzie miał ostatnie kwiaty, wyrywamy go z podłoża i wsadzamy do nowego pojemnika. Skuteczność tej metody jest raczej niska.
  • przez pąki przetrwalne (turiony): dotyczy głównie pływaczy wodnych klimatu umiarkowanego.

Kilka losowo wybranych zdjęć z galerii rodzaju Utricularia



U. bisquamata
97 odsłon
U. livida
182 odsłon
U. longifolia
254 odsłon
U. longifolia
88 odsłon
U. livida
192 odsłon

U. bisquamata
301 odsłon
U. longifolia
153 odsłon
U. sandersonii
114 odsłon
U. longifolia
98 odsłon
U. sandersonii
122 odsłon

Źródła:
  • B. Rice - Growing Carnivorous Plants. Timber Press, 2006, str. 148-159.
  • J. Pietropaolo, P. Pietropaolo - Carnivorous Plants Of The World. Timber Press, 1986, str. 123-136.
  • utricularia.net (www.utricularia.net)
  • FleischfressendePflanzen.de (www.fleischfressendepflanzen.de)
  • Martin Brunner Fleischfressende Pflanzen (home.carnivoren.org/martin.brunner)
  • The Carnivorous Plant FAQ (www.sarracenia.com)
  • Carnivorous Plant Database (www.omnisterra.com)
  • Owadozery.pl (www.owadozery.pl)
  • Wikipedia (wikipedia.org)
 
     MAPA STRONY      KONTAKT      PRAWA AUTORSKIE     

Copyright © Centrum Botaniki Alternatywnej (roslinyowadozerne.eu). Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.
Kopiowanie, publikacja lub rozpowszechnianie bez zgody autora zabronione. Copying, publishing or distributing without permission is prohibited.
Wordpress Theme Design by Patricia MullerTheme Ported to CPG by Billy G Bullock